Europese Beweging:
Concurrentiebeleid

Open concurrentie (mededinging) is een belangrijke voorwaarde voor een vrije Europese handel.

De Europese Unie zorgt voor regels die de concurrentie bevorderen, om zo een goede prijs-kwaliteitverhouding voor de consument te garanderen en technologische innovatie te stimuleren.

Met het wegvallen van de binnengrenzen is een open markt ontstaan die de 27 lidstaten bestrijkt. Alle bedrijven op deze markt moeten op gelijke voorwaarden kunnen concurreren. Dat betekent dat elk bedrijf een gelijke kans moet hebben op een aandeel in deze markt. Daarom heeft de Europese Commissie uitgebreide en exclusieve bevoegdheden gekregen om op te treden tegen concurrentievervalsing.

De bevoegdheden van de Europese Commissie omvatten:

• - 

  Het bestrijden van geheime prijsafspraken tussen bedrijven (kartelvorming) en van uitbuiting van monopolieposities.

  Bij een monopoliepositie wordt een product of dienst maar door één aanbieder aangeboden. De prijs wordt dan dus niet bepaald door de markt, maar alleen door deze aanbieder.

• - 

  Fusies. Als grote bedrijven fuseren (samengaan), kan een partij ontstaan die een te sterke positie op de markt of zelfs een monopolie heeft. Hiermee komt een gezonde concurrentie in gevaar. De Europese Commissie kan in een dergelijk geval waarborgen eisen om dit te voorkomen. Zo kan het gefuseerde bedrijf gedwongen worden om bepaalde activiteiten af te stoten. Of de Commissie kan de fusie verbieden.
• - 

  Staatssteun. Een bedrijf kan profiteren van overheidssubsidies. Dergelijke steun kan echter de marktwerking verstoren: een bedrijf uit eigen land zou door overheidssteun een opdracht goedkoper kunnen uitvoeren dan een buitenlandse concurrent. De Europese Commissie moet daarom goedkeuring verlenen als een bedrijf staatssteun krijgt.

Door te vechten tegen kartelvorming komt de Europese Commissie regelmatig in het nieuws, bijvoorbeeld met spraakmakende zaken tegen Microsoft of de automobielindustrie (autodealers). Grote ondernemingen binnen Europa moeten hun fusieplannen aan de Europese Commissie voorleggen, om te verhinderen dat monopolieposities ontstaan. Mede onder druk van Europese antitrust-regelgeving zijn vaak ook overheidsmonopolies (spoorwegen, postbezorging, waterleidingbedrijven e.d.) geliberaliseerd.

Prioriteiten van Eurocommissaris Almunia

Op 10 februari 2010 is Commissie-Barroso II van start gegaan. De nieuw commissaris voor Concurrentiebeleid, Joaquin Almunia (Spanje), heeft bij zijn aantreden laten weten zich vooral te zullen concentreren op het bestrijden van de economische crisis (2008-2009). Meer in het bijzonder richt hij zich op het vraagstuk rond staatssteun in tijden van crisis.

Almunia denkt dat eerlijke concurrentie de basis is van een spoedig economisch herstel. Het verlenen van staatssteun door EU-lidstaten aan ondernemers van eigen bodem verstoort het uitgangspunt van eerlijke concurrentie. Daarom zal commissaris Almunia scherp toezien op het naleven van de Europese regels op dit gebied.

Samenwerking over EU-grenzen heen

De Commissie werkt samen met mededingingsautoriteiten in vele landen buiten de Europese Unie. Deze samenwerking kan zijn gebaseerd op afspraken met die landen over alleen mededingingszaken; in andere gevallen kunnen de afspraken deel uitmaken van bredere algemene afspraken, zoals bijvoorbeeld vrijhandelsovereenkomsten. Zo werd er in maart 2011 een intentieovereenkomst gesloten met Rusland over samenwerking tussen mededingingsautoriteiten van de EU en Rusland.

Lees meer

Bij de besluitvorming op dit beleidsterrein spelen Europese Commissie, de Raad en het Europees Parlement een rol.

Initiatief voor nieuw beleid: Europese Commissie

Eerstverantwoordelijk is de Eurocommissaris voor Mededinging:

Invloed nationale parlementen

Nationale parlementen van de lidstaten kunnen binnen acht weken nadat de Europese Commissie een voorstel heeft bekendgemaakt, laten weten dat de Europese Unie zich niet met het onderwerp zou moeten bezighouden.

Vanuit het Nederlandse parlement zijn bij dit beleidsterrein betrokken:

Besluitvorming door de Raad (en Europees Parlement)

Besluitvorming over verstoring van de interne markt verloopt volgens de gewone wetgevingsprocedure.

Voor het uitwerken van de regels voor staatssteun geldt dat de Raad besluit met gekwalificeerde meerderheid van stemmen, na raadpleging van het Europees Parlement.

Voor het uitwerken van de regels voor ondernemingen geldt dat de Raad besluit met eenparigheid van stemmen, na raadpleging van het Europees Parlement.

De raadsformatie die beslist over mededinging is de Raad Concurrentievermogen: interne markt, industrie en onderzoek. Vertegenwoordigers voor Nederland in deze Raad zijn:

Voor het Europees Parlement beoordeelt de parlementaire commissie Interne markt en Consumentenbescherming de voorstellen van de Europese Commissie en de eventuele aanvullingen van de Raad. Voor Nederland zijn de volgende Europarlementariërs lid:

De volgende Europarlementariërs zijn in deze commissie plaatsvervangend lid:

Voor voorstellen volgens de gewone wetgevingsprocedure geldt dat als het Europees Parlement het (eventueel geamendeerde) voorstel goedkeurt, overeenstemming in de Raad van de Europese Unie de procedure afsluit. Bij raadpleging van het Europees Parlement sluit overeenstemming in de Raad van de Europese Unie de procedure af. Nederland heeft in de Raad 13 stemmen, op een totaal van 345. Als het voorstel door de Raad is goedgekeurd, zorgt de Nederlandse regering ervoor dat het voorstel nationaal wordt doorgevoerd.

Hot issues

Nederland

Europese Unie

Activiteitendossier

Factsheet Europees Parlement

Betrokken instanties

Statistiek

Wereldhandelsorganisatie