Europese Beweging:
Slowakije

De Republiek Slowakije is één van de jongste landen ter wereld. Het is gesticht in 1993 toen het zich afscheidde van Tsjecho-Slowakije. Sinds 1 mei 2004 maakt het land deel uit van de Europese Unie. Tot 1989 was Tsjecho-Slowakije een communistische staat in de invloedssfeer van de Sovjet-Unie.

Tot 1918 maakte Slowakije deel uit van de dubbelmonarchie Oostenrijk-Hongarije. Daarna behoorde het tot de democratische republiek Tsjecho-Slowakije. Slowakije kent een rijke geschiedenis, met onder andere het grootste middeleeuwse bolwerk in Midden-Europa, het kasteel Spissky Hrad dat op de Unesco-lijst van cultuurmonumenten staat, en een periode waarin het land de zetel vormde van het Habsburgse rijk.

Slowaken die naam gemaakt hebben in de moderne wereld zijn onder anderen de operatenor Peter Dvorsky, de zwemster Martina Moravcova en de tennisspeelster Daniela Hantuchová. Slowaakse sporters wonnen bij het kanoën drie keer goud op de Olympische Spelen van 2008.

Na de parlementsverkiezingen van juni 2010 vormden vier partijen het centrumrechtse kabinet-Radicová. De grootste partij, de sociaaldemocratische Smer, bleef buiten dat kabinet. Minister-president is Iveta Radicová van de christendemocratische partij SDKU-DS. Tot de coalitie behoren ook de (conservatieve) katholieke partij, een in 2009 gevormde liberale partij (SaS) en een eveneens in 2009 gestichte partij van de etnische Hongaren ('de Brug'). Het kabinet viel in oktober 2011, nadat SaS zich onthouden had van steun aan uitbreiding van het Europees noodfonds.

De positie van de grote Hongaarse minderheid (tien procent van de bevolking) zorgt geregeld voor interne spanningen en voor conflicten met Hongarije. 'De Brug' wil de tegenstellingen overbruggen.

Na de onafhankelijk in 1993 regeerden kabinetten onder leiding van Vladimír Mečiar, de leider van de in 1991 gestichte nationaal-conservatieve partij, die een belangrijke rol had gespeeld bij de splitsing van Tsjecho-Slowakije. De verkiezingen van 1998 brachten een centrumrechts kabinet aan het bewind, dat werd geleid door de christendemocraat Mikuláš Dzurinda.

Na de verkiezingen van 2006 kwamen de sociaaldemocraten aan de macht, die onder leiding van Robert Fico een regering vormden met de anti-Hongaarse nationalisten en de nationaal-conservatieven. Omdat in 2010 de twee coalitiepartners van de sociaaldemocraten verloren, kwam centrumrechts weer aan de macht. Na een schandaal was Dzurinda inmiddels als leider van SDKU-DS vervangen door Radicová.

Slowakije is een parlementaire republiek. De sinds 1999 direct voor vijf jaar gekozen president is staatshoofd. De regeringsmacht berust bij het kabinet onder leiding van de minister-president. De president kan het parlement ontbinden en verkiezingen uitschrijven als een politieke impasse is ontstaan.

Het parlement bestaat uit één Kamer, de Nationale Raad (Národná rada). Een kabinet moet bij zijn aantreden het vertrouwen krijgen van het parlement. De Nationale Raad is wetgevend en controlerend lichaam.

Er is een Constitutioneel Hof dat wetten aan de Grondwet kan toetsen. 

kiesstelsel

De 150 leden van de Národná rada worden gekozen op basis van evenredige vertegenwoordiging via een lijstenstelsel. Kiezers kunnen binnen één partijlijst vier voorkeurstemmen uitbrengen. Er geldt een kiesdrempel van vijf procent.

partijen

Grootste partij is momenteel Smer ('De derde weg'), de sociaaldemocratische partij. De partij kwam in 1999 voort uit onder meer de SDL (Strana Demokratickej L'avice, Partij van Democratisch Links), de opvolger van de communistische partij van Slowakije.

Ter rechterzijde staat het christendemocratische (conservatieve) SDKU-DS (Slovenská Demokratická a Kresťanská Unia-Demokratická Strana, Slowaakse Democratische en Christelijke Unie-Democratische Partij), een partij die in 2006 ontstond door een fusie. Een kleinere christendemocratische (katholieke) partij is KDH (Kresťanskodemokratické Hnutie, Christendemocratische Beweging). Politiek leider is oud-eurocommissaris Ján Figel'.

Het in 2009 gevormde SaS (Sloboda a Solidarita, Vrijheid en Solidariteit) is progressief op ethisch gebied, maar voorts eurosceptisch, populistisch en economisch liberaal.

De voornaamste partij van de Hongaarse minderheid (liberaal-conservatief) is Most-Hid (MH). Most enHid betekent in respectievelijk Hongaars en Slowaaks 'de Brug'. De partij overvleugelde in 2010 MKP-SMK (Magyar Koalíció Pártja of Strana Maďarskej Koalície, Partij van de Hongaarse Coalitie). Extreem-nationalistisch, anti-Hongaars is SNS (Slovenská Národná Strana, Slowaakse Nationale Partij).

Voorheen was HzDS (Hnutie za Demokratické Slovensko, Beweging voor Democratisch Slowakije), met Mečiar als leider, de belangrijkste (nationalistische) partij. Enige tijd was verder het liberale ANO (letterlijk 'Ja', Aliancia Nového Občana, Alliantie van Nieuwe Burgers) regeringspartij. In 1998 werd bij de verkiezingen SDK (Slovenská Demokratická Koalícia, Slowaakse Democratische Coalitie) gevormd; een coalitie van sociaaldemocraten, sociaal-liberalen, christendemocraten en groenen.

Het kabinet-Radicová bestaat uit ministers van SDKU-DS, SaS, KDH en Most-Hid. Namens KDH is Ján Figel' één van de vicepremiers. Oud-premier Dzurinda is minister van Buitenlandse Zaken.