Europese Beweging:
Beïnvloeding van beleid

Voordat de Europese Commissie met een initiatief komt, raadpleegt zij eerst Coreper en één of meerdere commissies om zich te vergewissen van voldoende draagvlak bij de diverse Europese regeringen. Vrijwel altijd schakelt de Europese Commissie adviesbureaus in om technische en juridische kwesties goed uit te zoeken.

Nationale parlementen nemen kennis van de Commissievoorstellen en kunnen hun ministers vragen om bepaalde standpunten in de Raad van de Europese Unie te blokkeren of te amenderen. In Nederland publiceert het Ministerie van Buitenlandse Zaken regelmatig een overzicht met een Beoordeling van Nieuwe Commissievoorstellen (BNC-fiches), onder meer voor de Tweede Kamer.

De Europese Commissie is verplicht om bij elk initiatief advies in te winnen bij het Economisch en Sociaal Comité en/of het Comité van de Regio's. Namens Nederland zijn burgemeesters en provinciale bestuurders vertegenwoordigd in het Comité van de Regio's. In het Economisch en Sociaal Comité zitten werkgeversverenigingen, zoals VNO-NCW; vakbonden (FNV, CNV); en belangenverenigingen als de Consumentenbond.

Het Europees Parlement kan wijzigingen doorvoeren. Omdat regelmatig bijeenkomsten plaatsvinden tussen Nederlandse parlementsleden en hun partijgenoten in het Europees Parlement, kan de Tweede Kamer ook via deze weg nog enige invloed uitoefenen.

Het Europees Parlement kan ook gebruik maken van adviesdiensten als zij voorstellen bestudeert van de Commissie en de eventuele amendementen van de Raad. Daarnaast kunnen bedrijven en belangengroeperingen contact opnemen met Europarlementariërs om hun zaak te bepleiten.

Het lobbycircuit dat zich richt op de Europese Unie (Commissie en Parlement) is bijzonder omvangrijk. In Brussel zijn naar schatting meer dan duizend handelsverenigingen, 750 niet-gouvernementele organisaties, 500 commerciële bedrijven, 150 regionale overheden en 130 gespecialiseerde (meest Brits/Amerikaanse) advocatenkantoren actief. Daarnaast is een omvangrijke hoeveelheid adviesbureaus actief in Brussel. Tevens bepleiten vele honderden organisaties hun zaak in het lobbycircuit.

De afgelopen jaren is er vaak kritiek geweest op het functioneren van lobbygroepen. Volgens critici is er te weinig transparantie. Hierop heeft de Europese Commissie minimumnormen opgesteld. Een lobbyist moet bij zijn contacten met de Commissie de naam van zijn cliënt en alle eerdere contacten met de Commissie over hetzelfde onderwerp vermelden. Doet hij dat niet, dan kan de Commissie de betreffende organisatie schorsen. Daarnaast  mogen lobbygroepen geen ambtenaren van de Commissie in dienst nemen of tegen betaling diensten laten verrichten.

De Europese Commissie en het Europees Parlement hebben een gezamenlijk online lobbyregister ingesteld. In dit "transparantieregister" staan alle lobbyisten en lobbyorganisaties die belangen behartigen bij deze twee instituten. Overigens is dit register niet volledig, de registratie van belangenvertegenwoordigers gebeurt op vrijwillige basis, maar alleen lobbyisten die zich hebben ingeschreven krijgen toegang tot de gebouwen van het Europees Parlement.

Zie ook:

The Role Of Committees In The Policy-Process Of The European Union - Legislation, Implementation and Deliberation, red: Thomas Christiansen, Torbjörn Larsson, ISBN 1845426223 / 2007