Europese Beweging:
Nederland en Europa

Nederland heeft al meer dan 50 jaar geleden samen met België, Duitsland, Frankrijk, Italië en Luxemburg de conclusie getrokken, dat we in Europa meer moesten gaan samenwerken, omdat we een aantal grensoverschrijdende problemen niet meer in ons eentje konden oplossen.

Bovendien was en is samenwerken goed voor de handel en daar heeft Nederland het altijd al van moeten hebben. Ook was Europa aan het herstellen van een verwoestende oorlog en men verwachtte dat landen die nauw samenwerken, elkaar niet gauw zullen aanvallen.

Deze samenwerking is een succes gebleken: de welvaart nam sterk toe en onderlinge oorlogen bleven achterwege. Inmiddels doen 27 landen aan de Europese Unie mee en een aantal staat ongeduldig in de rij om mee te doen. In andere werelddelen volgt men het voorbeeld van de EU. Zo is in mei 2008 de Zuid-Amerikaanse Unie opgericht en werden eerder de Afrikaanse Unie en ASEAN opgericht.

Toch is het enthousiasme sinds de begin jaren negentig sterk verminderd. In die periode ging Nederland bijvoorbeeld over van netto-ontvanger naar netto-betaler in de Europese Unie. De netto-betalingen werden steeds groter en in 2007 kwam de discussie tot een hoogtepunt toen Nederland 1 miljard euro korting eiste (en kreeg) op zijn afdrachten aan de EU. Sommige politieke partijen (VVD, PVV) willen de Nederlandse bijdrage aan de EU sterk verminderen.

In 2005 stemde het Nederlandse volk via een referendum tegen de Europese Grondwet. Daarvoor waren meerdere factoren. Zo was er onvrede over onder andere de gestegen prijzen na invoering van de euro en de gebrekkige manier waarop de Nederlandse regering het land informeerde over de toen in te voeren Europese Grondwet. Ook was er kritiek op de snelle uitbreiding van de EU. Het referendum werd bovendien gebruikt om onvrede over andere zaken te uiten dan de Europese Grondwet zelf, zoals over het kabinetsbeleid.

Uit onderzoek in de jaren erna blijkt dat er meer tegenstanders zijn gekomen van verdergaande Europese eenwording. Zo vrezen velen dat de EU zich meer gaat bezighouden met onze pensioenen, zorg en onderwijs, of met onze typisch Nederlandse euthanasiewetgeving of ons softdrugsbeleid. Ook zijn er zorgen over de komst van nieuwe werknemers uit toegetreden landen zoals Polen, Bulgarije en Roemenië.

Anderzijds zijn er de afgelopen jaren wereldwijde problemen ontstaan die de noodzaak voor grensoverschrijdende samenwerking nog meer onderstrepen. Zo kan de klimaatverandering alleen worden bestreden als we gezamenlijk doelen tot CO2-reductie stellen en behalen. Ook energievoorziening en internationale veiligheid zijn terreinen waarop we als klein land effectiever zijn als we de krachten bundelen met de rest van Europa.

De gemiddelde Nederlander moedigt samenwerking op deze gebieden aan. Dit geeft aan dat we, ondanks de kritische houding van de afgelopen jaren, nog steeds de waarde inzien van de Europese samenwerking.