Europese Beweging:
Socialistische Partij (SP)

De SP is een socialistische, eurosceptische partij. Sinds 5 maart 2010 is Emile Roemer politiek leider. De partij werd opgericht in 1972 en kent vooral een sterke lokale, actiegerichte basis.

Bij de Tweede Kamerverkiezingen van 9 juni 2010 haalde de SP vijftien zetels, tien minder dan bij de verkiezingen van 22 november 2006. Zowel in 2002 als in 2003 behaalde de SP 9 zetels. De SP maakt deel uit van de oppositie. De partij heeft acht zetels in de Eerste Kamer, vier minder dan in 2007.

Het socialistische karakter van de partij blijkt onder andere uit het beginselprogramma. De SP wil 'een samenleving waarin menselijke waardigheid, gelijkwaardigheid en solidariteit voorop staan'.

De SP streeft er naar iedereen een echte kans te geven om zijn geluk maximaal na te streven. Kernpunten daarbij zijn het recht op werk, recht op een fatsoenlijk inkomen of een goede sociale uitkering, recht op goed en gratis onderwijs en recht op een goede gezondheidszorg.

In de periode 2009-2014 wordt de SP door twee afgevaardigden vertegenwoordigd in het Europees Parlement. Deze zijn lid van de EUL/NGL-fractie.

De SP is in 1971 ontstaan uit de Kommunistiese Partij Nederland/marxisties-leninisties (KPN/ml). Dit was een afsplitsing van de Kommunistische eenheidsbeweging Nederland/marxisitisch-leninistisch (KEN/ml) die weer ontstaan was door een maoïstische afsplitsing van de CPN. KPN/ml koos op 22 oktober 1972 de makkelijkere naam Socialistiese Partij (SP).

In de beginjaren is de SP een partij zonder landelijke uitstraling en opvattingen, alles gebeurt lokaal. De partij is weliswaar geregistreerd als landelijke politieke partij maar fungeert in de praktijk als een "federatie van plaatselijke afdelingen". Bovendien was departij nauw verbonden met allerlei actiegroepen, zoals 'de Bond van Huurders en Woningzoekenden', 'het Milieu Aktie Centrum' en 'Arbeidersmacht'.

In 1974 nam de partij met succes deel aan de gemeenteraadsverkiezingen. In Nijmegen werden twee zetels gehaald en in Oss drie. Bij de Tweede Kamerverkiezingen van 1977 kreeg de partij echter onvoldoende stemmen voor een zetel. Zij bleef daarom een actiepartij, die een permanente campagne voerde en concrete zaken oppakte zoals verbetering van de gezondheidszorg en het aankaarten van milieuverontreiniging.

In 1986 telt de SP zo'n 40 raadsleden. Pogingen om in de Kamer te komen, mislukten nog. In 1987 komt het landelijke partijcongres voor het eerst sinds 10 jaar weer bijeen en stelt vast dat het hoog tijd is om dat "socialisme" een modernere inhoud te gaan geven en daarmee de SP een aantrekkelijk nieuw gezicht, waarin mensen zich kunnen herkennen. Er wordt een "minimumprogramma voor een socialistisch Nederland" vastgesteld. Handvest 2000 heet het, met als ondertitel "een maatschappij voor mensen". Het partijcongres stelt doorbraak naar het parlement als voorlopige strategische hoofdtaak.

Om de parlementaire doorbraak daadwerkelijk te bewerkstelligen zet de partijleiding, aangevoerd door Jan Marijnissen, in 1993 een gedurfde stap. In plaats van de kiezer voor te houden om op de SP te stemmen voor hogere lonen en lagere huren, mooie idealen voor een verre toekomst, kiest de partij een veel rationeler en radicaler positie: de positie van de tegenpartij. "Stem tegen, stem SP" wordt de provocerende slogan.

Op het partijcongres van 1 mei 1999 is de landelijke doorbraak een feit. Maar daar wordt ook besloten voorrang te geven aan een oude kern-activiteit van de partij: actief zijn op lokaal niveau. Op het congres van 18 december 1999 stelt de partij een nieuw beginselprogramma vast. De SP formuleert daarin de kernvisie van de partij op de samenleving en geeft de alternatieven van de partij op hoofdlijnen aan.

In juni 2008 laat Jan Marijnissen weten dat hij om gezondheidsredenen terug zal treden als fractievoorzitter en partijleider. Zijn opvolger Agnes Kant, bij het afscheid van Marijnissen de enige kandidaat voor het leiderschap, houdt het vol tot de dag na de gemeenteraadsverkiezingen in maart 2010. Vanwege de voor de SP tegenvallende resultaten besluit Kant af te treden en de fractieleden kiezen een dag later kamerlid Emile Roemer als nieuwe fractievoorzitter.

Bij de Tweede Kamerverkiezingen van juni 2010 en de Provinciale Statenverkiezingen van maart 2011 boekt de SP weliswaar minder goede resultaten dan onder Marijnissen, maar Roemer krijgt van binnen en buiten zijn partij complimenten om de manier waarop hij zich als relatieve nieuwkomer staande weet te houden  en het verlies van de SP weet te beperken.

Het Documentatiecentrum Nederlandse Politieke Partijen is dé bron voor informatie  van en over de Nederlandse politieke partijen. Rond de SP is onder meer de volgende informatie online beschikbaar: