Europese Beweging:
EU-begroting 2009

Voor 2009 was 136,8 miljard euro gereserveerd voor de begroting van de Europese Unie. De lidstaten moesten het samen eens worden over de EU-begroting. Daarna moest ook het Europees Parlement de begroting goedkeuren. 

De Europese Commissie, het Europees Parlement en de Europese Raad hebben bij de totstandkoming van de begroting verschillende rollen en bevoegdheden. In mei 2008 presenteerde de toenmalige eurocommissaris voor Financiële Programmering en Begroting, Dalia Grybauskaite, de ontwerpbegroting voor 2009. In december 2008 nam het Europees Parlement deze begroting aan.

Het voorgestelde budget voor 2009 was vrij laag. Het plafond voor het budget lag op 1,24 procent van het bruto nationaal product van de lidstaten. Voor 2009 werd 1,18 procent gereserveerd. Daarnaast zijn in 2008 veel voorschotten betaald op de kosten van de Europese structuurfondsen in 2009. Bovendien had de Europese landbouw een overschot van € 2.5 miljard. Dat overschot is veroorzaakt door de gunstige markt voor landbouwproducten op de wereldmarkt vanwege de voedselcrisis.

De volgende punten waren belangrijk in de ontwerpbegroting voor 2009:

• - 

  voor economische vooruitgang en werkgelegenheid was bijna 45% van het totale budget gereserveerd. Dit kwam neer op € 60 miljard en betekende een toename van 3% ten opzichte van 2008. Net als in voorgaande jaren waren het stimuleren van onderwijs, onderzoek en innovatie prioriteiten van de EU
• - 

  programma`s die tot doel hadden de Europese samenhang te versterken konden rekenen op € 48.4 miljard. Dit was 2.5% meer dan in 2008. Dit geld was vooral bedoeld voor grensoverschrijdende samenwerking en regionale concurrentie binnen en buiten de EU
• - 

  de gebieden energie en milieu ontvingen in de ontwerpbegroting 10% van het budget: € 14 miljard
• - 

  het geld dat werd gereserveerd voor landbouw bleef met € 42.9 miljard hetzelfde ten opzichte van 2008
• - 

  voor Europese inspanningen om de wereldwijde veiligheid en stabiliteit te bevorderen werd € 7,4 miljard gereserveerd. Dit is een stijging van 1.8% ten opzichte van 2008
• - 

  fondsen om criminaliteit en terrorisme aan te pakken en om migratiestromen te managen konden rekenen op € 839 miljoen. De nadruk lag op het bevorderen van de veiligheid en de solidariteit.
• - 

  tenslotte was € 52 miljoen gereserveerd voor de bevordering van de Europese cultuur via burgerprogramma`s

In de loop van 2009 zijn overschotten bij een aantal posten aangewend om de gevolgen van de financiële crisis te bestrijden. Zo is er onder andere meer geld gegaan naar de structuurfondsen.

Eurocommissaris Grybauskaite stelde bij de presentatie van het ontwerpbudget 2009 dat het een stabiel en realistisch budget was. De Europese Commissie heeft geprobeerd het zwaartepunt te verschuiven naar economische ontwikkeling op de lange termijn en werkgelegenheid, zonder daarbij andere beleidsgebieden te benadelen.

Grybauskaite voegde daaraan toe dat de investeringen in onderzoek, het milieu en energie drie keer zo snel groeiden als het budget zelf. Deze prioriteiten zouden financieel vorm geven aan de politieke doeleinden van de Europese Unie en aan die gebieden waar de uitdagingen van de EU lagen, aldus de Commissaris.

Europarlementariër Jan Mulder (ALDE) stelde in mei 2008 dat hij niet verwachtte dat het Parlement in eerste instantie met het voorstel van de Commissie zou instemmen. Hij dacht dat eerst aanpassingen zouden worden geëist alvorens het Parlement in zou stemmen met het budget zoals voorgesteld door de Commissie.

Vooruit lopende op de voorstellen van de Raad in het Parlement in september stelde de rapporteur van de parlementaire begrotingscommissie, Jutta Hung dat het zeer belangrijk is een transparant en realistisch budget te maken dat burgers zouden kunnen begrijpen. Het budget moest het ook mogelijk maken dat de Raad en het Parlement het beleid en andere programma`s konden doorvoeren. De rapporteur liet doorschemeren het voorstel zoals het er in eerste instantie lag, onrealistisch te vinden, aangezien het voornamelijk politieke antwoorden gaf in plaats van financiële.

Hoewel het Parlement het niet eens was met de wijze waarop de Commissie bepaalde dingen wilde betalen, was zij het wel eens met de beleidsgebieden waarvoor het geld was gereserveerd. De prioriteiten voor het EP waren:

• - 

  het creëren van banen
• - 

  het cohesiebeleid implementeren
• - 

  het stimuleren van schone en efficiënte energiebronnen en -gebruik
• - 

  een Europees energiebeleid definiëren om veiligheid en onafhankelijkheid te garanderen
• - 

  een Europees justitiebeleid en integratiebeleid ontwikkelen
• - 

  actie in het Midden-Oosten, Kosovo en de Balkanlanden ondernemen
• - 

  maatregelen voor de bevordering van het milieu versterken.

Wel twijfelde het Parlement of het geld dat de Commissie voor deze verschillende beleidsterreinen had gereserveerd voldoende zou zijn.

Het Europees Parlement stelde onder andere dat het principe van solidariteit één van de speerpunten moest blijven van het beleid van de EU. Solidariteit met armere regio`s binnen en buiten de EU, in de vorm van het verlenen van steun aan deze gebieden, moet één van de prioriteiten blijven bij de vaststelling van het budget. Het is volgens het Parlement belangrijk dat de vooruitgang van deze regio`s goed in de gaten zou worden gehouden. Zo zouden mogelijke budgettaire problemen als gevolg van uitstaande betalingen in de toekomst voorkomen kunnen worden.

In december 2008 nam het Europees Parlement in tweede lezing het budget 2009 aan.

De Europese Rekenkamer brengt een jaarverslag uit over de uitvoering van de EU-begroting. Daarin wordt beoordeeld of de uitgaven van de EU volgens de regels zijn verlopen. Dat moet bijdragen aan de verbetering van het financieel beheer in de Europese Unie. In november 2010 werd het verslag over de uitgaven van 2009 gepubliceerd. In dat jaarverslag stond dat de financiële administratie in 2009 beter op orde was dan in voorgaande jaren. Vooral voor de uitgaven voor het cohesiebeleid (een derde van de totale begroting) stelde de Rekenkamer echter dat de uitgaven niet voldoende waren verantwoord.

Ook de Nederlandse minister van Financiën, Jan Kees de Jager, vond dat de EU-uitgaven niet goed genoeg te verantwoorden zijn. Hij verleende daarom geen goedkeuring aan de uitgaven in 2009, maar onthield zich op 15 februari 2011 in de Raad Economische en financiële Zaken van stemming. Daarmee wilde hij een politiek signaal geven. Ook het Verenigd Koninkrijk en Zweden onthielden zich van stemming, de andere lidstaten gaven wel hun goedkeuring.

In maart 2011 stemde de Begrotingscommissie van het Europees Parlement in met de verantwoording van de uitgaven over 2009. Vervolgens keurde op 10 mei 2011 het Europees Parlement de verantwoording goed, met uitzondering van de Europese Politieacademie, het Geneesmiddelenbureau en de Raad van Ministers. Op 25 oktober 2011 werden de uitgaven van de eerste twee alsnog goedgekeurd; die van de Raad nog niet.