Europese Beweging:
Werkprogramma Europese Commissie voor 2010

2010 was een jaar vol vernieuwing voor de Europese Unie. Het is immers het eerste werkjaar van de nieuwe Europese Commissie en het nieuwgekozen Europees Parlement. Bovendien trad het Verdrag van Lissabon eind 2009 in werking. Tel daarbij de economische en financiële crisis op en het is duidelijk dat 2010 een belangrijk jaar in de Europese geschiedenis is.

De Commissie Barroso II trad aan op 10 februari 2010, een dag nadat het Europees Parlement instemde met het nieuwe college. Het Verdrag van Lissabon heeft één nieuwe functie toegevoegd aan het Commissiemodel, namelijk die van Hoge Vertegenwoordiger voor het Gemeenschappelijk Buitenlands en Veiligheidsbeleid. Deze functie wordt bekleed door Barones Catherine Ashton.

De Nederlandse Eurocommissaris blijft Neelie Kroes, al heeft zij ditmaal een andere portefeuille (Digitale Agenda). Hoewel José Manuel Barroso al in september 2009 door het Europees Parlement was verkozen tot voorzitter, liet de Europese volksvertegenwoordiging bij het selecteren van de commissarissen haar tanden zien: de oorspronkelijke Bulgaarse kandidate voor de post Internationale Samenwerking en Humanitaire Hulp kreeg hevige kritiek van het Parlement en deed een stap terug, waarna de Bulgaarse regering een tweede keus voordroeg. Ook Neelie Kroes werd het vuur na aan de schenen gelegd tijdens de selectieprocedure.

Het werk- en wetgevingsprogramma van de Europese Commissie voor 2010 is de eerste concrete uitwerking van de politieke prioriteiten die voorzitter Barroso voor zijn huidige termijn van vijf jaar aanhoudt. In deze 'handleiding', vóór zijn aantreden in september 2009 gepresenteerd, zet Barroso uiteen wat zijn visie is voor Europa. Dit document markeert de uitdagingen die Europa de komende vijf jaar aan moet gaan, zoals het succesvol doorkomen van de crisis, de strijd tegen klimaatverandering en het versterken van Europa's rol op het veranderende wereldtoneel.

Het werkprogramma voor 2010 legt de nadruk op vier elementen, te weten:

• 1. 

  de EU 2020-strategie, opgesteld om duurzame economische groei en banen te creëren, alsook voorstellen om uit de financiële crisis te raken.
• 2. 

  initiatieven voor een leefbaarder en opener Europa voor de burger.
• 3. 

  een krachtiger en meer samenhangend beleid voor externe betrekkingen.
• 4. 

  de modernisering van EU-werkwijzen en -instrumenten.

Omdat dit het eerste werkprogramma van de huidige Commissie is, brengt het ook initiatieven voor de komende jaren naar voren. Niet alleen verschaft dit de burger een hoop duidelijkheid, ook werd het Europees Parlement en de Raad van Ministers de mogelijkheid geboden om goed voorbereid de termijn van de nieuwe Commissie in te gaan. Het werkprogramma wordt jaarlijks herzien met nieuwe strategische initiatieven en het meerjarenplan zal worden aangepast waar nodig.

Barroso's politieke prioriteiten die moeten gelden als onofficiële handleiding voor de nieuwe Commissie, stonden al centraal in zijn rede waarmee hij in september 2009 voor het Europees Parlement zijn kandidatuur verdedigde.

Dit document brengt vijf uitdagingen voor Europa naar voren:

• - 

  Het herstellen van de economische groei en het zekerstellen van duurzaamheid en competitiviteit op lange termijn. De financiële en economische crisis hebben aangetoond dat een aanpak nodig is die sterk verschilt van die in het verleden.
• - 

  Het bestrijden van werkloosheid en het versterken van sociale samenhang. De crisis heeft grote werkloosheid met zich meegebracht, met in het kielzog de dreiging van sociale problemen zoals armoede.
• - 

  Een leidende rol voor Europa in de strijd tegen klimaatverandering. De Europese Unie is al tijden één van de aanvoerders in internationale milieuonderhandelingen. Nu is het zaak deze kennis en ervaringen om te zetten tot een mechanisme om de economie te moderniseren en duurzamer te maken.
• - 

  De verhouding tussen de EU en de burger nieuw leven inblazen. Hierdoor zal Europa een meer legitiem karakter krijgen, maar ook effectiever kunnen optreden. De burger moet zodoende meer betrokken raken bij beslissingen die van grote invloed op zijn leven zijn.
• - 

  Een veilig Europa op het wereldtoneel. Terrorisme, georganiseerde misdaad en mensensmokkel zijn grensoverschrijdende activiteiten waartegen Europa kan en moet optreden.

Het werkprogramma voor 2010 draait goeddeels om de introductie van het grootschalige initiatief "Europa 2020 - Een strategie voor slimme, duurzame en inclusieve groei", dat ook meteen de eerste politieke daad van de Commissie betekent. Dit voorstel omvat plannen om Europa duurzamer te maken, de economische groei te versnellen en hogere werkgelegenheid, productiviteit en sociale samenhang te creëren. De Europese Commissie zal de zeven zogeheten vlaggenschepen van het Europa 2020-initiatief uitdiepen.

Naast Europa 2020, biedt het werkprogramma ook directe strategieën om de huidige crisis te lijf te gaan. Zo pleit de Commissie voor meer coördinatie van macro-economisch beleid om zo het Stabiliteits- en groeipact te verstevigen, maar ook om de verschillen in economische prestaties van lidstaten te verkleinen. Om voor een herstel van de financiële markten te zorgen, wordt verwacht dat in 2011 een toezichtmechanisme beschikbaar is om risico's op grensoverschrijdende markten tijdig te voorzien.

In 2010 heeft de Commissie ook gewerkt aan een strategie voor een veilige en duurzame energievoorziening voor bedrijven en huishoudens. Dit zou onder andere moeten leiden tot een toekomstige richtlijn voor energiebelasting.

De Commissie noemt het verbeteren van het welzijn en de participatie van de Europese burger de kerndoelstelling van de EU. Verschillende elementen van het Verdrag van Lissabon kunnen dit idee helpen versterken, bijvoorbeeld door het belang van de burger centraal te stellen met het burgerinitiatief. De Commissie heeft voor 2010 meer initiatieven voor de burger op de agenda staan, zoals een betere bescherming van persoonlijke gegevens en een analyse van nog bestaande obstakels voor het vrije verkeer van personen. In het werkprogramma wordt eveneens aandacht geschonken aan ontwikkelingen op de lange termijn, zoals vergrijzing, het reactievermogen van de EU in het geval van een ramp en een nieuwe strategie voor biodiversiteit.

Centraal in de 'Europa van de burger'-agenda staat het Stockholm-programma dat in december 2009 door de Europese Raad is aangenomen. Een van de strategische initiatieven van het werkprogramma voor 2010 betreft het actieplan voor het Stockholm-programma. Dit actieplan zal zich voornamelijk richten op de bestrijding van grensoverschrijdende criminaliteit, terrorisme en andere bedreigingen (door middel van een krachtiger samenwerking van politie en justitie, alsook een interne veiligheidsstrategie) en het gemeenschappelijke grensbeheer.

Het Verdrag van Lissabon heeft nieuwe elementen aan het buitenlands beleid toegevoegd, zoals de functie van Hoge Vertegenwoordiger voor het Gemeenschappelijk Buitenlands en Veiligheidsbeleid en de oprichting van de Europese diplomatieke dienst. Verbeterde samenwerking op het gebied van buitenlands beleid moet ervoor zorgen dat de politieke rol van Europa in overeenstemming is met de economische positie in de wereld. Deze handelspositie wordt nog verder uitgediept in het kader van Europa 2020. De Commissie legt zich opnieuw toe op het aansturen van het uitbreidingsproces en zal daarnaast een EU-actieplan voorstellen in het kader van de millenniumdoelen voor 2015.

Hoewel de focus van het werkprogramma ligt op vernieuwing, noemt de Commissie het essentieel dat bestaande beleidsinstrumenten effectief worden gebruikt en waar nodig gemoderniseerd. 'Slimme regelgeving' is een van die vormen van modernisering. Hiermee wordt bedoeld dat beleid boven alles effectief dient te zijn. Een voorbeeld van slimme regelgeving vormen 'gezondheidstests', die uit moeten wijzen of er dubbele, inconsistente of onvolledige regulering bestaat. Ook heeft de Commissie als doel om regelgeving te vereenvoudigen en administratieve lasten te verlichten.

De Nederlandse reactie op het werkprogramma was positief. Het kabinet onderschreef in april 2010 de prioriteitstelling van het bestrijden van de financiële crisis en klimaatverandering en noemde het programma ambitieus. Ook steunde het kabinet het voornemen om regelgeving te vereenvoudigen.

Nu het Verdrag van Lissabon is ingevoerd, wordt het Europees Parlement meer betrokken bij de totstandkoming van het werkprogramma van de Commissie (art. 35 van het reglement van het Parlement). Samen dienen zij het voorstel goed te keuren. De Commissie presenteerde het werkprogramma eind maart en in het licht van de economische en financiële toestand werden financiële en macro-economische elementen vanzelfsprekend het meest besproken.

De fractieleiders van het Parlement spraken zich overwegend positief uit over het werkprogramma. De Europese Volkspartij, waartoe het CDA behoort, roemde de aandacht die gevestigd wordt op het creëren van banen, financiële stabiliteit en een grotere rol voor Europa op het wereldtoneel. Guy Verhofstadt, leider van de liberale fractie ALDE (VVD en D66), verwelkomde het programma ook, maar had graag een wat moediger perspectief gezien betreffende de aanpak van de financiële crisis. ALDE sprak haar voorkeur uit voor initiatieven van preventieve aard, zoals het instellen van een Europees Monetair Fonds.

De Socialisten & Democraten (PvdA) waren negatiever; zij vonden dat het werkprogramma een ambitieuze visie miste en dat de aangekondigde aanpak instabiliteit niet zal kunnen voorkomen. Ook had de fractie graag een beter ontwikkelde sociale dimensie verwelkomd. De Groenen (GroenLinks) waren tevreden gestemd door twee richtlijnen betreffende energiebelasting en gemeenschappelijke vennootschapsbelasting, maar ook deze fractie bekritiseerde de door de Commissie beoogde aanpak van financiële problemen. Op de voorstellen van de Commissie om de Europese economie te versterken en dynamischer te maken had de conservatieve fractie ECR (ChristenUnie) geen kritiek; wel was ze bezorgd dat bepaalde voorstellen de soevereiniteit van lidstaten zullen schaden, zoals de 'Europa voor de Burger'-agenda of het Stockholm-programma. Ook zag ze liever dat besluiten over buitenlands beleid terecht komen bij de Raad, dan dat het aan de Commissie wordt overgelaten.

Hieronder staan een aantal veel gehoorde argumenten, waarbij bijna altijd wel kanttekeningen te maken zijn. Dat maakt een oordeel niet eenvoudig. Europa is wikken en wegen.

Tip: na het lezen van de argumenten kunt U zelf Uw reactie geven.

Uw reactie

Door op Uw reactie te klikken kunt u laten weten wat u van de verschillende argumenten vindt. Ook kunt u natuurlijk andere argumenten aandragen. Uw reactie wordt zeer op prijs gesteld.