Europese Beweging:
European Financial Stability Facility (EFSF)

Dit tijdelijke noodfonds moet de financiële stabiliteit in de eurozone bewaren. Dit doel probeert de EFSF te bereiken door leningen te verstrekken aan eurolanden die financiële problemen hebben. Die leningen krijgen landen onder strikte voorwaarden van de Europese Commissie, de Europese Centrale Bank en het Internationaal Monetair Fonds.

Het EFSF is op 9 mei 2010 voor een aanvankelijke periode van 3 jaar opgericht door de (toen nog) zestien EU-lidstaten die de euro hebben ingevoerd als nationale valuta. De lidstaten zijn aandeelhouder binnen de faciliteit en zij zitten in de directie van het EFSF.

Het EFSF is gevestigd in Luxemburg. De Duitser Klaus Regling is de voorzitter.

Werking van het fonds

Het fonds heeft zelf geen geld in kas. Het leent tegen lage rentes geld van de kapitaalmarkten en leent dat vervolgens tegen gunstige voorwaarden uit aan landen die in financiële moeilijkheden zitten.

Het fonds kan geld lenen tegen een lage rente omdat de EU-lidstaten borg staan voor de leningen. Financieel solide landen dekken het risico af, voor het geval dat landen aan wie geld uitgeleend wordt, de lening niet kunnen aflossen. Het voordeel voor de landen die geld lenen van het fonds is dat ze een veel hogere rente zouden moeten betalen ze als ze zelf direct geld op de kapitaalmarkten zouden lenen. Ook de landen die borg staan hebben een voordeel; de rente die de landen aan het EFSF betalen vloeit terug naar de landen die garant staan.

De lidstaten staan garant voor een bedrag van 440 miljard euro.

Aanpassing juli 2011

Op de Europese top van 21 juli 2011 zijn de regeringsleiders van de eurozone in principe overeengekomen dat het EFSF op een aantal punten wordt aangepast:

• - 

  de looptijd van leningen wordt verlengd tot minimaal 15 en maximaal 30 jaar
• - 

  de rente op uitstaande leningen zal nauwelijks boven de rente liggen die het EFSF moet betalen
• - 

  EFSF-gelden kunnen, op basis van analyses van de ECB, worden gebruikt om staatsleningen op te kopen wanneer omstandigheden op de financiële markten tot onaanvaardbare risico's leiden
• - 

  EFSF-gelden mogen gebruikt worden door lidstaten om geld te lenen aan financiële instellingen

Deze principes moeten nog in detail worden uitgewerkt.

Vanaf medio 2012 zal er een permanent noodfonds, European Stability Mechanism van kracht worden. Deze zal het EFSF medio 2013 vervangen.

Mogelijke uitbreiding EFSF

Op de Eurotop van 26 op 27 oktober 2011 is besloten om twee extra mogelijkheden te creëren voor het fonds om geld aan te trekken. De precieze voorwaarden en inrichting van deze twee opties worden nog uitgewerkt. In grote lijnen komen de opties neer op het volgende:

• - 

  het EFSF gaat voor een deel garant staan voor staatsleningen van landen die in de problemen zitten. Doordat het EFSF als 'obligatieverzekeraar' optreedt, is het risico voor een belegger voor een deel afgewenteld op het noodfonds, wat de staatsleningen veel aantrekkelijker maakt: de landen betalen door die garanties een lagere rente op de leningen, wat de financiële druk op die landen verlicht.
• - 

  het EFSF gaat zogenaamde "Special Purpose Vehicles" oprichten. Die beleggingsinstellingen bundelen geld van particuliere beleggers en overheidsinstellingen. De Special Purpose Vehicles kunnen vervolgens geld lenen aan landen met financiële problemen.

Het voordeel voor de lidstaten bij deze constructies is dat de lidstaten zelf hun garanties niet hoeven uit te breiden, maar dat het EFSF voor iedere euro die het ter beschikking heeft, een veelvoud aan kapitaal kan aantrekken. Omdat het noodfonds garant staat voor afbetaling van de lening, zouden private investeerders interesse kunnen hebben in deze constructies.

Afhankelijk van de omstandigheden op de financiële markten zou het EFSF het vier- of vijfvoudige aan extra kapitaal kunnen aantrekken, het zogenaamde hefboomeffect. Nu had het fonds bij het opstellen van deze opties al ruim 200 miljard aan leningen uitstaan. Als het de rest van het geld op deze manier kan inzetten, dan zou het noodfonds de beschikking krijgen over ongeveer 1.000 miljard euro. Hierdoor is het fonds slagvaardiger gemaakt zonder daadwerkelijk extra geld in het EFSF te steken.

Op 28 oktober maakte kredietbeoordelaar Standard & Poor's (S&P) bekend dat het EFSF de hoogste kredietwaardigheid, de AAA-rating, krijgt. Volgens S&P heeft het noodfonds deze rating vooral te danken aan de integrale verbinding van het EFSF met de EU-overheden en de garanties die zij bieden. S&P waarschuwde wel dat de kredietwaardigheid in gevaar kan komen als het vertrouwen van de financiële markten in de eurozone niet herstelt. Op 16 januari 2012 werd de kredietwaardering verlaagd naar AA+. Mogelijk heeft het fonds in de toekomst meer geld nodig om aan zijn verplichtingen te voldoen. Het EFSF zelf melde al snel daarna dat het aan zijn verplichtingen kon voldoen.

Aanpassingen december 2011

Op 7 december werd bekend gemaakt dat het fonds ook schuldpapieren met looptijden van 3, 6 en 12 maanden gaat uitgeven. Topman Klaus Regling stelde dat het de bedoeling is dat de financiering van het fonds door deze maatregelen flexibeler wordt.

Op de Europese Top van 8 en 9 december besloten de Europese regeringsleiders 200 miljard euro aan het IMF te verstrekken om landen in financiële problemen te helpen. Daarnaast werd er besloten de invoering van het permanente noodfonds, het ESM, te vervroegen. Aanvankelijk zou het permanente noodfonds medio 2013 het EFSF vervangen, maar om de eurocrisis sneller te boven te komen zal het ESM nu uiterlijk in juli 2012 van kracht worden.

In maart 2012 maakten de ministers van financiën van de zeventien eurolanden bekend dat de nog niet verstrekte gelden van het EFSF (240 miljard euro) langer beschikbaar blijven. Deze gelden mogen niet bij het ESM (500 miljard euro) worden opgeteld, maar kunnen wel worden ingezet om het ESM versneld aan te vullen tot 500 miljard euro.