Europese Beweging:
EU-netwerk Noord Nederland: energietransitie vergt lange adem en politieke moed
Hoewel hij het woord ‘Europa’ nauwelijks in de mond nam, was zijn inleiding één groot pleidooi voor Europese samenwerking. Jan Ros van het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) toonde namelijk aan dat nationale initiatieven voor een energietransitie tot mislukken gedoemd zijn. Alleen als EU-landen samenwerken, zoals door de aanleg van één groot energienet en de opslag van groene energie die tijdelijk over is, komen duurzame energieprojecten binnen handbereik. Vraag is of Europese politici over hun korte termijn mandaat heen kunnen kijken op het gevaar af dat zij niet herkozen worden.
Jan Ros sprak op de zevende bijeenkomst van het EU-netwerk voor Noord Nederland. Aanleiding was zijn recente PBL-notitie: “Beleid voor klimaat en hernieuwbare energie: op weg naar 2050”. Met zoveel potentieel controversiële stof, denk aan kernenergie, windmolens, biomassa en CO2-opslag, werd het al snel een interactieve bijeenkomst.
De taak van het PBL is om ver vooruit te kijken, niet gehinderd door een ethische of politieke obstakels. De uitdaging: 80% minder uitstoot van broeikasgassen in 2050, wordt volgens Jan Ros alleen gehaald als we alles uit de kast halen: biomassa, CO2-afvang, CO2-vrije elektriciteitsproductie (zoals wind-, zonne- en kernenergie) en energiebesparing. Ros ziet voor CO2-opslag veel mogelijkheden in Noorwegen, maar ‘of de Noren dat wel willen, weet ik niet’. Verschillende functies, die we de laatste decennia in de ruimtelijke ordening gescheiden hebben – wonen, werken, glastuinbouw, industrie – moeten weer gemengd worden omdat hun energiebehoefte en -productie complementair is. Om in 2050 goed uit te komen, moeten ontwikkelingen nu al in gang gezet worden. Ook al is het nu nog veel te duur, er zullen elektrische auto’s gemaakt moeten worden om de technologische ontwikkeling te stimuleren. Vraag is wie het betaalt.
Over biomassa was Jan Ros heel duidelijk: de energietransitie kan niet zonder. Biomassa moet vooral daar ingezet worden daar waar duurzame alternatieven nog ontbreken, bijvoorbeeld in de transportsector. Gaat dat niet leiden tot hogere voedselprijzen? Waar biomassa wordt geteeld, is minder ruimte voor voedingsgewassen. Jan Ros kon op die vraag niet echt antwoord geven. Hij zei wel dat Europa biomassa vooral zou moeten importeren en dat (controle op) Europese duurzaamheidseisen onderwerp van discussie zijn.
Gevaar voor de Europese samenwerking kan zijn dat landen kiezen voor verschillende oplossingen voor tijdelijke duurzame energieoverschotten. Zo is het in Duitsland al voorgekomen dat er door te veel productie van zonne-energie, windmolens afgekoppeld moesten worden. Jan Ros denk dat het mogelijk is om seizoensoverschotten opgelost kunnen worden door opslag van waterstof of methaan (door waterstof te laten reageren met CO2). Cruciaal is dat de verschillende EU-landen kiezen voor dezelfde aanpak.
Een waarschuwing: als je eerste bent in een duurzame ontwikkeling, kost dat vrijwel altijd geld. Er dreigt dan een ‘Valley of Death’. De spreker bedoelde dit zeker niet als waarschuwing naar de Noord-Nederlandse ‘Energy Valley’. Hij wilde hiermee zeggen dat de grote uitdaging is om ontwikkelingen door te laten gaan, ook al weet je dat er pas over 20 jaar rendement gedraaid kan worden. Vanuit de zaal kwam het commentaar dat de politiek die lange termijn zekerheid niet kan bieden. Veel kiezers hebben niet het benodigde geduld. Het democratisch deficit dat in veel landen dreigt als gevolg van de schuldencrisis, werkt ook negatief door in het energie- en klimaatdebat. Er werd echter ook opgemerkt dat als, zoals nu, benzineprijzen al naar recordniveau stijgen bij geen economische groei, de benodigde economische prikkel wel eens onverwacht snel kan komen!
Klaas Johan Osinga, LTO Noord - Europe Direct
De volgende bijeenkomst vindt van het EU-netwerk vindt plaats op 26 april (16.00 uur) in Groningen. Dan spreekt Gabriëlle Kühn, marktadviseur Europese Unie van het AgentschapNL en Enterprise Europe Network, over EU-dienstverlening voor bedrijven over wetgeving, klachten en knelpunten met Europese wetgeving. Aanmelden: h.van.borselen@planet.nl
